Pierwsze zimowe wejście na K2 i pytanie, dlaczego dokonali go Nepalczycy

K2 była ostatnim osiemtysięcznikiem niezdobytym zimą i broniła się przed najlepszymi przez ponad trzydzieści lat. Padła w styczniu 2021, w sposób, którego nikt nie przewidywał.

Autor: Grzegorz Gawlik · September 8, 2026

16 stycznia 2021 roku dziesięciu nepalskich wspinaczy weszło zimą na K2 — ostatni z czternastu osiemtysięczników, który do tego momentu nie miał zimowego wejścia. Kilka metrów pod wierzchołkiem zatrzymali się, żeby stanąć na szczycie razem i zaśpiewać hymn Nepalu.

Ten gest był oświadczeniem. Szerpowie przez dekady byli w historii himalaizmu siłą, bez której wielkie wejścia nie doszłyby do skutku, ale nazwiska w podpisach pod zdjęciami należały zwykle do kogoś innego. Tutaj pierwsze zimowe wejście na K2 było ich własnym projektem, od zamysłu do szczytu.

Warto zapytać, dlaczego udało się właśnie wtedy i właśnie im — bo odpowiedź „bo są Szerpami" wyjaśnia najmniej z możliwych.

Co się stało w styczniu 2021

Pod górą stało tej zimy kilka niezależnych ekip. Dwie z nich, prowadzone przez Nirmala Purję i Mingmę Gyalje Sherpę, połączyły siły na ostatnim etapie i weszły na szczyt jednym zespołem. Purja wszedł bez tlenu z butli — pozostali korzystali z tlenu na drodze szczytowej.

Zespół nie działał w stylu, który zimowy himalaizm kojarzył ze sobą wcześniej: bez małej, odizolowanej ekipy walczącej o przetrwanie, za to z poręczowaniem drogi, zaplanowanym obozowaniem i podziałem pracy między ludzi, którzy tę pracę wykonują zawodowo.

Efekt był taki, że jedno z najtrudniejszych zadań w historii wspinania zostało wykonane w sposób, który z zewnątrz wyglądał niemal metodycznie. To wrażenie jest złudne — ta sama zima pokazała, jakim kosztem.

Dlaczego K2 broniła się najdłużej

Karakorum leży dalej na północ niż główna grań Himalajów. Zima jest tam ostrzejsza, dzień krótszy, a góra stoi wysoko i samotnie, wystawiona na wiatr, który spada z górnej troposfery bez żadnej osłony.

Do tego dochodzi charakter drogi. Klasyczne warianty — Żebro Abruzzów i droga Cesena — prowadzą przez skałę i lód, które zimą pokrywają się przewianym śniegiem i tworzą warunki bez odpowiednika na innych ośmiotysięcznikach. Nad drogą wisi Bottleneck, trawers pod seraki, o którym decydują nie umiejętności, a moment przejścia.

To góra, na której zimą wszystko trwa dłużej i wszystko jest droższe: każdy metr poręczówki, każda noc w obozie, każda decyzja o zawróceniu.

Opis dotyczy wydarzeń z konkretnej zimy i nie jest opisem drogi do powtórzenia. Warunki na K2 zmieniają się w ciągu godzin, a informacje o stanie drogi, pozwoleniach i zagrożeniach trzeba za każdym razem sprawdzać u służb i organizatorów po stronie pakistańskiej.

Polskie tło, bez którego ta historia nie ma sensu

Zimowy himalaizm jako osobna dyscyplina jest polskim pomysłem. Andrzej Zawada przeforsował ideę wchodzenia na najwyższe góry w porze, w której nikt tego nie robił, a pierwsze zimowe wejście na Everest w 1980 roku — Leszka Cichego i Krzysztofa Wielickiego — otworzyło serię, w której większość pierwszych zimowych wejść na osiemtysięczniki zapisali Polacy.

K2 była w tej układance ostatnim brakującym elementem i polską obsesją. Kolejne wyprawy — od końca lat osiemdziesiątych, przez początek wieku, po ostatnią, prowadzoną przez Wielickiego — wracały bez szczytu. Ta ciągłość prób jest częścią historii tej góry i częścią tego, dlaczego wejście w 2021 roku odbiło się w Polsce tak mocno.

O tym, jak wyglądało to środowisko od środka i jakim kosztem powstawała jego legenda, rozmawiałem osobno — polecam felieton Marian Bała o historii polskiego himalaizmu.

Co się zmieniło między tamtymi wyprawami a 2021 rokiem

Nie jeden czynnik, a kilka naraz — i to ich zbieg, nie żaden pojedynczy przełom, tłumaczy wynik.

Cztery rzeczy, które przestawiły szanse

Najbardziej niedoceniany jest pierwszy wiersz tej tabeli. Zimowe wejście na K2 nie wymaga dobrej pogody przez tydzień — wymaga trafienia w kilkanaście godzin względnego spokoju. Bez modeli, które takie okno pokazują z wyprzedzeniem, trzeba było zgadywać, a zgadywanie na tej górze zimą kosztuje sezon albo życie.

Drugim czynnikiem jest doświadczenie zawodowe. Ci ludzie pracują na wysokościach, na których inni bywają raz w życiu, i robią to sezon po sezonie. Nie chodzi o mit „naturalnej odporności", a o liczbę powtórzeń.

Cena tej zimy

Ta sama zima zabrała pod K2 kilku wspinaczy. W styczniu zginął Sergi Mingote. W lutym zaginęli, a ich ciała znaleziono dopiero po sezonie, Muhammad Ali Sadpara, John Snorri Sigurjónsson i Juan Pablo Mohr.

Dlatego zdanie „zimą K2 dała się w końcu zdobyć" jest prawdziwe tylko w połowie. Wynik zapisał się w tabelach, ale zmiana warunków, sprzętu i organizacji nie przesunęła granicy bezpieczeństwa — przesunęła jedynie granicę tego, co jest osiągalne.

Co z tego zostaje

Zostaje przesunięcie, które w himalaizmie miało się zdarzyć od dawna: ludzie, którzy przez sto lat umożliwiali cudze wejścia, przeprowadzili własne i sami je nazwali. Pierwsze zimowe wejście na K2 nie jest przypisem do historii himalaizmu, jest jej osobnym rozdziałem.

Zostaje też pytanie, na które w Polsce nie ma wygodnej odpowiedzi: dlaczego kraj, który wymyślił zimowy himalaizm, nie domknął tej listy sam. Odpowiedzi bywają wygłaszane jednym zdaniem, a mieszczą się w kilku — od zapaści finansowania po zmianę pokoleniową i inne rozumienie ryzyka.

Inne teksty o górach, w których spór jest ciekawszy niż liczby, znajdziesz w felietonach i wywiadach — na przykład o tym, która jest największa góra w Europie, i o tym, jak przepisy na Mont Blanc zmieniły charakter najpopularniejszego wejścia w Alpach. Moje własne relacje z wypraw są w osobnym dziale.

Frequently asked questions